Әңгәмәдәш — Арча үзәк хастаханәсенең районара йөрәк һәм кан юллары үзәге иҗитәкчесе Ринат Хәстиев.

— Ринат Мирбәтович, соңгы елларда тромбосы өзелеп үлгән дигән хәбәрләрне ишетәбез. Нинди чир бу?

— Тромбоз чире дип атала ул. Тромбоз ул кан тамыры эчендә оешкан кан (тромб) барлыкка килүе. Тромб тамыр эчендә кан агуны тулысынча яки өлешчә ябарга мөмкин. Нәтиҗәдә кан әйләнеше бозыла.

— Тромб ябышкан урыныннан өзелергә мөмкинме?

— Мөмкин. Әгәр тромб өзелеп кан агымына эләксә, ул башка урыннардагы тамырларны томалап, үпкә эмболиясе кебек тормыш өчен куркыныч хәлләр тудыра.

— Үпкә эмболиясе нәрсә ул?

— Урыныннан өзелгән тромбның үпкә артериясенә килеп өлешчә яки тулысынча каплавы. Бу организм өчен куркыныч халәт.

— Тромбоз бер генә төрле буламы?

— Тромбоз берничә төрле. Тромб веналарда барлыкка килсә — ул вена тромбозы дип атала. Гадәттә ул аяклардагы веналарда барлыкка килә. Аның билгеләре: аяклар авырта, шешә, кызара, ниндидер авырлык барлыкка килә. Икенчесе - артерия тромбозы. Аның билгеләре. зарарланган органга бәйле.

Артерия тромбозы инфарктка яки ишемик инсультка китерергә мөмкин. Бу кайсы органга зыян китерүгә бәйле.

- Ә нечкә, вак кан тамырларында тромбоз була аламы?

— Вак кан тамырларында тромбоз кайбер кан авырулары булганда һәм аутоиммун халәт вакытында очрый.

— Нигә тромблар барлыкка килә?

— Аз хәрәкәтләнү, артык авырлык, тәмәке тарту, аракы эчү, хроник йөрәк-кан тамырлары ааырулары, шикәр диабеты, гормональ препаратларны озак вакыт куллану тромбларга китерергә мөмкин.

Кан йөреше акрынаю нәтиҗәсендә тромб барлыкка килүе ихтимал. Мәсәлән, озак вакыт урында ятып тору, очу, кул-аякларның яки гәүдәнең авырту нәтиҗәсендә озак вакыт хәрәкәтсез торуы җитди сәбәпләр булып тора.

— Кайчан табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк?

— Бер аягың шешсә, авыртса һәм кызарып чыкса, табибка барырга. Кинәт барлыкка килгән күкрәк авыртуы, сулавы авырлашса, йөрәк тизрәк тибә башласа - болар бар да үпкә эмболиясе билгеләре.

Кинәт хәлсезләнү, йөз, аяк-куллар ою, сөйләм бозылу — инсульт билгеләре, артерия тромбозы булуы ихтимал.

— Диагноз ничек куела?

— Сораштырулар үткәрелә, медицина тикшеренүләре һәм инструменталь тестлар үткәрелә. Тромбозны ачыклауның төп ысулы веналарны допплерография белән УЗД үткәрелә.

Кан анализы (D-димер) тромбозны кире кагарга ярдәм итә.

Үпкә эмболиясе яки артерия тромбозына шик булса, КТ-ангиография, МРТ яки контрастлы ренген тикшеренүләре үткәрелә.

— Дәва ничек үткәрелә?

— Иң мөһиме- тромбоз ачыкланса, тромбның үсешен туктату һәм тромбның өзелүен булдырмау. Шушы максаттан канны сыеклату һ. б. дәвалау чаралары уздырыла.

Самолётта озак очканда вакыт-вакыт урыннан торып йөреп, хәрәкәтләнеп алырга кирәк.

Тромбозны дәвалап була. Вакытны сузмыйча табибка барырга, дәваланырга кирәк.